Online een medisch recept aanvragen: wat mag er sinds de beleidsregel van 2023
Lang leek voorschrijven op afstand in Nederland een grijs gebied. Met de beleidsregel die in april 2023 in de Staatscourant verscheen, werd duidelijker welke media bij een consultatie zijn toegestaan en welke eisen onverkort blijven gelden. Op deze pagina leest u wat er veranderde, waarom onder elk voorschrift nog altijd een medische beoordeling ligt, hoe onze werkwijze zich daartoe verhoudt, wat de apotheek met een Europees document doet en welke middelen langs deze weg nooit worden voorgeschreven.
Mag u in Nederland online een medisch recept aanvragen?
Ja, voorschrijven op afstand is toegestaan, mits er een medische beoordeling aan ten grondslag ligt en de voorschrijver over voldoende gegevens beschikt. De beleidsregel van april 2023 noemde video, audio en tekstberichten uitdrukkelijk als toegestane media voor de consultatie, waarna de KNMG dit samenvatte als: online voorschrijven kan weer. Wat niet veranderde, is de kern van de zaak. Een voorschrift is geen bestelling en geen formaliteit, maar de uitkomst van een afweging over uw klachten, uw voorgeschiedenis, uw overige medicatie en de risico's van het middel. Wie die afweging niet kan maken, hoort niet voor te schrijven. Om die reden bieden wij geen bestelknop voor geneesmiddelen aan, maar een beoordeling die kan uitmonden in een document of in een gemotiveerde afwijzing. Het verschil tussen die twee is niet administratief: het is de hele inhoud van de dienst.
Wat de beleidsregel van april 2023 in de praktijk veranderde
De belangrijkste verandering is dat het medium van de consultatie niet langer op zichzelf doorslaggevend is. Eerder werd nogal eens aangenomen dat alleen een gesprek in de spreekkamer telde. De beleidsregel maakt duidelijk dat ook schriftelijke uitwisseling een geldige vorm van consultatie kan zijn, zolang de inhoud volstaat om verantwoord te oordelen. Daarmee verschuift de toets van de vorm naar de inhoud: niet hoe u contact had, maar of de arts genoeg wist. Voor patiënten is dat gunstiger dan het op het eerste gezicht lijkt, want het legt de lat waar die hoort. Een vluchtig gesprek van twee minuten waarin niets wordt uitgevraagd, voldoet niet, terwijl een uitgebreide gestructureerde vragenlijst met gerichte doorvragen dat wel kan doen. De verantwoordelijkheid blijft in beide gevallen bij de arts liggen, en die verantwoordelijkheid is niet overdraagbaar aan een formulier.
Waarom onder elk voorschrift een medische beoordeling blijft liggen
Omdat een UR-geneesmiddel per definitie een middel is waarvan de risico's zonder toezicht van een arts te groot zijn. Die risico's verdwijnen niet doordat een aanvraag via een formulier binnenkomt. Bij een herhaalrecept gaat het bijvoorbeeld om de vraag of de behandeling stabiel is ingesteld, of de laatste controles binnen een redelijke termijn zijn gedaan en of er geen nieuwe klachten of nieuwe medicijnen zijn bijgekomen die de afweging veranderen. Ontbreekt zulke informatie, dan is het juiste antwoord niet: toch maar afgeven, maar: eerst onderzoek. Een arts die uw bloeddruk, uw nierfunctie of uw schildklierwaarden nodig heeft en die niet krijgt, kan de aanvraag alleen afwijzen. Dat is geen bureaucratie. Dat is precies de reden waarom het middel receptplichtig is en waarom de wetgever de beoordeling bij een arts heeft neergelegd en niet bij de gebruiker.
Kan het ook met alleen een vragenlijst, zonder videoconsult?
Dat is precies onze werkwijze: wij werken zonder videoconsult, zonder telefonisch consult en zonder chat. U vult een medische vragenlijst in, een arts beoordeelt die en neemt op basis daarvan een besluit. Het verschil met een gesprek zit niet in de zorgvuldigheid maar in de tijdlijn: bij ons is de uitwisseling schriftelijk en niet gelijktijdig. Het voordeel is dat u rustig kunt nadenken over uw antwoorden en gegevens kunt opzoeken die u in een gesprek zou missen, zoals de exacte naam en sterkte van uw medicijn of de datum van uw laatste controle. Het nadeel is dat de arts alleen kan werken met wat u opschrijft. Onvolledige of tegenstrijdige antwoorden leiden daarom vaker tot een verzoek om aanvullende gegevens of tot een afwijzing dan bij een gesprek waarin meteen kan worden doorgevraagd. Wees dus liever te uitvoerig dan te kort.
Wie de beoordeling doet en op grond van welke bevoegdheid
De beoordeling wordt gedaan door lek. Damian Wojno, arts ingeschreven in Polen, PWZ-nummer 3211301, werkzaam voor MEDINOW Sp. z o.o. Hij is niet opgenomen in het Nederlandse BIG-register en presenteert zich ook niet als Nederlandse huisarts. Het document dat u eventueel ontvangt, is een voorschrift van een arts uit een andere EU-lidstaat. Richtlijn 2011/24/EU regelt dat zulke voorschriften binnen de Unie in beginsel worden erkend, en uitvoeringsrichtlijn 2012/52/EU legt vast welke gegevens er verplicht op moeten staan: onder meer de werkzame stof volgens de internationale benaming, de sterkte, de toedieningsvorm, de hoeveelheid, uw naam en geboortedatum en de identificatie, contactgegevens en handtekening van de voorschrijver. Wij vervangen uw huisarts niet. Voor doorlopende zorg, lichamelijk onderzoek, verwijzingen binnen het Nederlandse stelsel en dossierbeheer blijft de huisarts de aangewezen plek.
Wat de apotheek met zo'n Europees document doet
U ontvangt het document als PDF per e-mail, drukt het af en neemt het mee naar de apotheek, samen met een geldig identiteitsbewijs. Er is geen pincode en geen digitale koppeling: het papier en uw legitimatie vormen samen het bewijs. De apotheker controleert of het document alle voorgeschreven gegevens bevat, of het middel in Nederland verkrijgbaar is en of afleveren in uw situatie verantwoord is. Elke apotheek mag die controle uitvoeren en mag daarbij doorvragen; wij noemen geen specifieke apotheek en hebben met geen enkele apotheek afspraken. Soms weigert een apotheker af te leveren, bijvoorbeeld omdat er twijfel is over de indicatie of omdat het middel in Nederland niet in die vorm bestaat. Dat oordeel is aan de apotheker en dat kunnen wij niet overrulen. Wij kunnen dus wel een geldig document leveren, maar geen aflevering garanderen.
Welke middelen langs deze weg nooit worden voorgeschreven
Een deel van de geneesmiddelen valt buiten het Europese kader voor grensoverschrijdende voorschriften. Artikel 11, zesde lid, van richtlijn 2011/24/EU sluit verdovende en psychotrope middelen uit van de wederzijdse erkenning. In de praktijk betekent dat: opioide pijnstillers, benzodiazepinen, de zogenoemde Z-slaapmiddelen, stimulantia en cannabis worden hier niet voorgeschreven. Daarbovenop schrijven wij ook gabapentinoiden zoals pregabaline en gabapentine niet voor. Op onze site vindt u over die middelen wel informatie, maar geen aanvraagknop, en dat is een bewuste keuze. Wie zulke medicatie gebruikt of nodig heeft, hoort bij de eigen huisarts of behandelaar te zijn, met een dossier, met controle en met afbouwafspraken waar die nodig zijn. Dient u toch een aanvraag in voor een van deze groepen, dan volgt een afwijzing en geen document.
Wat de beoordeling kost en wanneer u geld terugkrijgt
Een beoordeling voor een herhaalrecept kost 24,90 euro, voor anticonceptie eveneens 24,90 euro en voor gewichtsbeheersing 29,90 euro. Wie zijn aanvraag met voorrang beoordeeld wil hebben, betaalt 9,90 euro extra. Dat bedrag dekt de medische beoordeling, niet de afgifte van een document: u betaalt voor het werk van de arts, ongeacht de uitkomst. Wijst de arts uw aanvraag af op medische gronden, dan wordt het bedrag terugbetaald. Levert u de gevraagde gegevens of documentatie niet aan, waardoor de beoordeling niet kan worden afgerond, dan bestaat er geen recht op terugbetaling, want de arts heeft uw aanvraag dan wel degelijk bekeken. De kosten worden niet vergoed door uw zorgverzekeraar en tellen ook niet mee voor het eigen risico van 385 euro, omdat het geen verzekerde zorg betreft.
Wat er met uw medische gegevens gebeurt
De antwoorden uit de vragenlijst, eventuele geuploade documenten en het besluit van de arts worden bewaard als medisch dossier, zoals dat voor elke medische beoordeling geldt. Ze zijn niet zichtbaar voor de apotheek, uw werkgever of uw zorgverzekeraar, en wij verstrekken ze niet aan derden zonder wettelijke grond of uw toestemming. Uw huisarts krijgt niet automatisch bericht. Dat is een beperking waarvan u zich bewust moet zijn: uw huisartsendossier blijft daardoor onvolledig, terwijl juist dat dossier het overzicht over uw medicatie zou moeten bevatten. Wij adviseren u het document dat u ontvangt zelf te delen met uw huisarts en met de apotheek waar u uw medicatie normaal ophaalt, zodat interacties, dubbele verstrekkingen en dosiswijzigingen zichtbaar blijven voor iedereen die u behandelt.
Is online voorschrijven in Nederland legaal?
Ja, mits er een medische beoordeling aan ten grondslag ligt en de voorschrijver over voldoende gegevens beschikt. De beleidsregel van april 2023 noemt video, audio en tekstberichten als toegestane media voor de consultatie. Wat niet mag, is voorschrijven zonder inhoudelijke beoordeling: een formulier dat automatisch tot een document leidt, voldoet niet aan de eisen en zou ook niet in uw belang zijn.
Wat regelt artikel 67 van de Geneesmiddelenwet?
Dat artikel stelt eisen aan het voorschrijven aan iemand die de voorschrijver niet persoonlijk kent en niet heeft geconsulteerd, en aan de beschikbaarheid van de medicatiehistorie. Het is de bepaling waar de discussie over voorschrijven via internet jarenlang om draaide. De beleidsregel uit 2023 werkt uit hoe die eisen zich verhouden tot consultatie via video, audio en tekst. Voor de precieze tekst verwijzen wij naar de officiële bekendmakingen; wij geven hier geen juridisch advies.
Mag een beoordeling ook via alleen een vragenlijst?
Dat kan, zolang de vragenlijst genoeg oplevert om verantwoord te oordelen. De toets zit in de inhoud, niet in de vorm. Wij werken bewust zonder videoconsult en zonder telefonisch consult: u vult een gestructureerde vragenlijst in en een arts beoordeelt die. Zijn de antwoorden onvolledig of roepen ze nieuwe vragen op, dan volgt een verzoek om aanvullende gegevens of een afwijzing.
Welke middelen zijn uitgesloten?
Opioide pijnstillers, benzodiazepinen, Z-slaapmiddelen, stimulantia, cannabis en gabapentinoiden zoals pregabaline en gabapentine. Verdovende en psychotrope middelen zijn door artikel 11, zesde lid, van richtlijn 2011/24/EU uitgesloten van de wederzijdse erkenning van voorschriften; de gabapentinoiden sluiten wij daarbovenop zelf uit. Voor deze groepen kunt u bij ons geen aanvraag indienen.
Hoe wordt mijn dossier bewaard?
Uw antwoorden, eventuele bijlagen en het besluit van de arts worden bewaard als medisch dossier. De apotheek, uw werkgever en uw zorgverzekeraar krijgen daar geen inzage in. Uw huisarts wordt niet automatisch geïnformeerd, dus deel het document zelf met uw huisarts en met uw vaste apotheek, zodat het overzicht over uw medicatie compleet blijft.