Bisoprolol bij hartfalen, angina en hoge bloeddruk: inname en stoppen

Hoe bisoprolol werkt

Volgens de productinformatie is bisoprolol een zeer selectieve blokker van de bèta-1-receptoren. Het verlaagt de bloeddruk, vertraagt de hartslag en zorgt ervoor dat het hart minder zuurstof nodig heeft. Voor de bèta-2-receptoren in de luchtwegen en bloedvaten heeft het weinig affiniteit; toch blijft bij astma en COPD voorzichtigheid nodig. De halfwaardetijd is 10 tot 12 uur, zodat één tablet per dag 24 uur werkt.

Waarvoor bisoprolol wordt gebruikt verschilt per product

Bisoprololfumaraat Viatris, in sterktes van 1,25 tot 10 mg, is geregistreerd bij hoge bloeddruk, bij stabiele angina pectoris en bij stabiel chronisch hartfalen met een verminderde pompfunctie, als aanvulling op een ACE-remmer en een plaspil. Bisoprololfumaraat 10 mg van Genthon is alleen geregistreerd bij hoge bloeddruk en angina pectoris. Volgens de productinformatie hoort dat product niet bij hartfalen, omdat de geleidelijke dosisverhogingen die daarbij nodig zijn er niet mee mogelijk zijn.

Alle producten met bisoprolol hebben de afleverstatus UR (uitsluitend recept). Hoe bètablokkers zich verhouden tot de andere groepen bloeddrukverlagers, leest u op de pagina over hart en bloeddruk.

Dosering bij hoge bloeddruk en angina pectoris

De arts stelt de dosis per persoon in. Volgens de productinformatie begint de behandeling meestal met 5 mg per dag; de gebruikelijke dosis is 10 mg eenmaal per dag en de maximale aanbevolen dosis 20 mg per dag. Bij een ernstig verminderde nierfunctie (creatinineklaring onder 20 ml/min) of een ernstig verminderde leverfunctie is 10 mg per dag het maximum. Bij ouderen is aanpassing doorgaans niet nodig, al wordt aanbevolen met de laagst mogelijke dosis te beginnen. Voor kinderen wordt bisoprolol niet aanbevolen, omdat er geen ervaring mee is.

Opbouwen bij stabiel chronisch hartfalen

Bij hartfalen komt bisoprolol bovenop de standaardbehandeling, meestal een ACE-remmer (of een angiotensinereceptorblokker als een ACE-remmer niet wordt verdragen) en een plaspil. U moet stabiel zijn als de behandeling begint. De dosis gaat stap voor stap omhoog zolang u die goed verdraagt; de arts kan de tussenpozen ook verlengen.

Tijdens en na het opbouwen kan het hartfalen tijdelijk verergeren, de bloeddruk te laag worden of de hartslag te traag, soms al op de eerste dag. Daarom worden hartslag, bloeddruk en klachten in deze fase nauwkeurig gevolgd. Het maximum is 10 mg eenmaal per dag; bij sommige mensen volstaat een lagere onderhoudsdosis.

Inname en een vergeten tablet

Neem bisoprolol 's ochtends in met wat water, eventueel bij het ontbijt, en kauw de tablet niet. Delen verschilt per product: bij Bisoprololfumaraat Viatris mogen de tabletten van 2,5 tot 10 mg in gelijke delen worden verdeeld, die van 1,25 mg niet.

Vergeten? Neem geen dubbele dosis, maar de volgende op het gewone tijdstip, en neem contact op met uw arts als u meerdere doses heeft overgeslagen. Te veel ingenomen? Neem direct contact op met een arts of de spoedeisende hulp en neem de verpakking mee; een trage hartslag, een lage bloeddruk, benauwdheid en een lage bloedsuiker zijn mogelijke verschijnselen.

Niet plotseling stoppen: zo wordt bisoprolol afgebouwd

Stop niet op eigen houtje met bisoprolol. Volgens de productinformatie kan plotseling stoppen, vooral bij mensen met een vernauwing van de kransslagaders, tot een tijdelijke verergering van de klachten leiden; de productinformatie van Bisoprololfumaraat 10 mg van Genthon noemt in die situatie een risico op een hartinfarct en plotseling overlijden. Bij hartfalen kan abrupt stoppen een acute verslechtering geven.

Hoe de dosis wordt afgebouwd, bepaalt de arts. De productinformatie van Bisoprololfumaraat Viatris noemt bij hoge bloeddruk en angina pectoris het halveren van de dosis per week; volgens de bijsluiter van datzelfde product bouwt de arts de dosis langzaam af over een periode van 2 weken. Gebruikt u ook clonidine of een ander centraal werkend bloeddrukmiddel, dan kan abrupt stoppen daarmee de bloeddruk sterk laten stijgen, zeker als de bètablokker nog niet is afgebouwd.

Rond een operatie wordt volgens de productinformatie aanbevolen de bètablokker door te gebruiken; vertel de anesthesist dat u bisoprolol slikt. Moet het toch vooraf worden gestopt, dan gebeurt dat geleidelijk en is het ongeveer 48 uur voor de operatie afgerond.

Bijwerkingen: vooral in het begin

Bij hoge bloeddruk en angina pectoris treden vermoeidheid, duizeligheid en hoofdpijn vooral aan het begin op; meestal zijn ze licht en verdwijnen ze binnen een à twee weken. Wie heel actief sport, kan volgens Thuisarts merken dat het sporten wat minder gaat. De productinformatie van Bisoprololfumaraat Viatris noemt deze bijwerkingen; niet iedereen krijgt ermee te maken:

• Zeer vaak (bij meer dan 1 op de 10), bij hartfalen: een trage hartslag.
• Vaak (bij minder dan 1 op de 10): duizeligheid, hoofdpijn, vermoeidheid, koude of dove handen en voeten, een lage bloeddruk, misselijkheid, braken, diarree en verstopping; bij hartfalen ook verergering van het hartfalen en zwakte.
• Soms (bij minder dan 1 op de 100): slaapproblemen, depressie, een vertraagde prikkelgeleiding in het hart, duizeligheid bij het opstaan, benauwdheid bij astma of COPD, spierzwakte en spierkrampen; bij hoge bloeddruk of angina pectoris ook een trage hartslag, verergering van bestaand hartfalen en zwakte.
• Zelden (bij minder dan 1 op de 1000): nachtmerries, hallucinaties, flauwvallen, minder traanvocht (lastig bij contactlenzen), gehoorproblemen, een verstopte of lopende neus, leverontsteking, allergische reacties zoals jeuk, opvliegers, uitslag en angio-oedeem, en erectieproblemen.
• Zeer zelden: bindvliesontsteking, haaruitval en het ontstaan of verergeren van psoriasis.

Wanneer bisoprolol niet mag

Volgens de productinformatie van Bisoprololfumaraat Viatris mag u bisoprolol niet gebruiken bij:

• overgevoeligheid voor bisoprolol of een van de hulpstoffen;
• acuut hartfalen of een ontregeling van hartfalen waarbij medicijnen via een infuus nodig zijn, en bij cardiogene shock;
• een tweede- of derdegraads AV-blok, het sick-sinussyndroom of een sinoatriaal blok;
• een trage hartslag of een lage bloeddruk die klachten geeft;
• ernstig astma; bij sommige producten staat ook ernstige COPD bij de contra-indicaties;
• ernstige doorbloedingsstoornissen in armen of benen of een ernstig fenomeen van Raynaud;
• een onbehandeld feochromocytoom, een zeldzame tumor van de bijnier, of een metabole acidose.

Voorzichtigheid bij diabetes, allergie en andere aandoeningen

Over astma, COPD en diabetes leest u meer in de vragen hieronder; over luchtwegmedicijnen op de pagina over astma. Ook streng vasten, een desensibilisatiebehandeling tegen allergie, psoriasis, een te snel werkende schildklier, een eerstegraads AV-blok, Prinzmetal-angina en vaatvernauwing in de benen vragen overleg vooraf. Bisoprolol kan allergische reacties heftiger maken, en bij zo'n reactie werkt adrenaline soms minder goed dan verwacht.

De tabletten van 5, 7,5 en 10 mg van Bisoprololfumaraat Viatris bevatten de kleurstof zonnegeel (E110), die allergische reacties kan veroorzaken.

Wisselwerkingen met andere medicijnen

Vertel uw arts en apotheker welke medicijnen u gebruikt. De productinformatie noemt onder meer:

• verapamil en in mindere mate diltiazem: negatieve invloed op de pompkracht en de prikkelgeleiding van het hart; de combinatie wordt afgeraden;
• centraal werkende bloeddrukverlagers zoals clonidine, methyldopa en moxonidine: de hartslag en het hartminuutvolume kunnen verder dalen; de combinatie wordt over het algemeen afgeraden;
• middelen tegen ritmestoornissen zoals flecaïnide, propafenon en amiodaron: de prikkelgeleiding in het hart kan sterker worden vertraagd;
• calciumblokkers zoals amlodipine en nifedipine: meer kans op een te lage bloeddruk;
• insuline en tabletten tegen diabetes: een sterker bloedsuikerverlagend effect, terwijl de signalen van een lage bloedsuiker minder opvallen;
• digoxine: een tragere hartslag; oogdruppels met een bètablokker tegen glaucoom kunnen extra effect op het lichaam hebben;
• ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID's): minder effect op de bloeddruk;
• tricyclische antidepressiva, barbituraten en fenothiazines: meer kans op een lage bloeddruk; mefloquine: meer kans op een trage hartslag; MAO-remmers (behalve MAO-B-remmers): een sterker bloeddrukverlagend effect, maar ook kans op een hypertensieve crisis.

Bisoprolol en metoprolol naast elkaar

Beide middelen zijn bètablokkers die vooral de bèta-1-receptoren blokkeren. Ze verschillen in vormen, manier van innemen en geregistreerde toepassingen (zie de tabel). Welk middel past, bepaalt de arts op basis van uw aandoening en uw andere medicijnen. Wissel niet zelf: de doses liggen in een heel ander bereik (bisoprolol tot 20 mg per dag, metoprololtartraat tot 400 mg per dag). Meer over het andere middel staat op de pagina over metoprolol.

Zwangerschap, borstvoeding en autorijden

Bètablokkers verminderen in het algemeen de doorbloeding van de placenta, wat in verband is gebracht met groeiachterstand, overlijden in de baarmoeder, een miskraam en vroeggeboorte; bij het kind kunnen een lage bloedsuiker en een trage hartslag optreden. Bisoprolol wordt in de zwangerschap afgeraden, tenzij het duidelijk nodig is; dan worden de doorbloeding van de placenta en de groei van het kind nauwkeurig gevolgd. Tijdens borstvoeding wordt het afgeraden, omdat gegevens ontbreken. Autorijden en het bedienen van machines kunnen vooral bij de start, na een wijziging van de medicatie en samen met alcohol minder goed gaan.

Controles en klachten waarvoor u een arts belt

Volgens Thuisarts is bij de start van een bètablokker geen bloedonderzoek nodig, maar laat u na een paar weken de bloeddruk meten. Neem meteen contact op met uw arts bij een opvallend trage hartslag, flauwvallen, meer kortademigheid of vocht vasthouden bij hartfalen, nieuwe benauwdheid of een piepende ademhaling, of tekenen van leverontsteking zoals gele ogen, donkere urine en buikpijn. Bel 112 bij pijn op de borst, ernstige benauwdheid, een zwelling van gezicht, tong of keel met moeite met ademen, of een plotseling verlamde arm of scheve mond. Zakt uw bovendruk onder de 90, bel dan dezelfde dag de huisarts of de huisartsen-spoedpost.

Een herhaalrecept voor bisoprolol aanvragen

Bent u al ingesteld op bisoprolol, dan kunt u via deze website een herhaalrecept laten beoordelen. U vult een medische vragenlijst in, ook over de medicijnen die u nu gebruikt. Die wordt beoordeeld door Damian Wojno, arts ingeschreven in Polen (PWZ-nummer 3211301). Vragen van de arts komen schriftelijk in de chat in uw account; via diezelfde chat stuurt u op verzoek bijvoorbeeld een medicatieoverzicht van de apotheek of recente metingen van hartslag en bloeddruk.

De arts kan afzien van een recept of u naar de huisarts of uw specialist verwijzen, bijvoorbeeld als de dosis bij hartfalen nog wordt opgebouwd of als u nieuwe klachten heeft. U ontvangt het recept als pdf per e-mail. Of het medicijn wordt meegegeven, beslist de apotheker.

Wat kost het?

U betaalt deze beoordeling zelf; wij declareren niet bij uw zorgverzekeraar. Het bedrag staat bij de knop waarmee u de aanvraag start. Of het medicijn wordt vergoed, hangt af van het medicijn en van uw zorgverzekering. Vraag het uw apotheek of zorgverzekeraar.