Budesonide en formoterol inhaleren: dagelijks en bij klachten

Twee stoffen met elk een eigen taak

Budesonide is een corticosteroïd dat de ontsteking in de luchtwegen remt; volgens Thuisarts helpt zo'n ontstekingsremmer meestal pas na een paar weken. Formoterol ontspant de spieren rond de luchtwegen. De gegevens op deze pagina komen vooral uit de productinformatie van Symbicort Turbuhaler 200/6: daarin staat dat het effect van formoterol binnen 1 tot 3 minuten begint en minstens 12 uur aanhoudt.

Daardoor kan dezelfde inhalator bij astma dagelijks als onderhoud worden gebruikt en, als de arts het zo voorschrijft, ook bij klachten. Het verschil tussen een onderhoudsinhalator en een noodinhalator leest u op de pagina over astma en luchtwegen.

Bij astma: twee manieren van voorschrijven

De productinformatie beschrijft twee behandelmethoden. Welke voor u geldt, bepaalt de arts; de dosis staat op het etiket van de apotheek en past u niet zelf aan. De onderhoudsdosis gebruikt u ook op dagen zonder klachten. Een vergeten dosis neemt u alsnog als u dat binnen een paar uur merkt; merkt u het pas bij de volgende dosis, neem dan geen dubbele dosis.

Bij de eerste methode is de combinatie alleen onderhoud en heeft u daarnaast altijd een aparte snelwerkende luchtwegverwijder bij u, zoals salbutamol, voor klachten. De gebruikelijke dosering vanaf 12 jaar is tweemaal per dag 1 of 2 inhalaties; bij volwassenen kan de arts dat verhogen tot tweemaal per dag 4. Heeft u de aparte luchtwegverwijder steeds vaker nodig, dan wijst dat volgens de productinformatie op een verslechtering.

Bij de tweede methode is dezelfde inhalator onderhoud én middel bij klachten, alleen als de arts het zo heeft voorgeschreven en vanaf 12 jaar. U neemt dagelijks 2 inhalaties, 1 's ochtends en 1 's avonds of 2 tegelijk, soms tweemaal per dag 2. Bij klachten neemt u 1 extra inhalatie en na een paar minuten zo nodig nog één, met hooguit 6 per keer. Meer dan 8 per dag is normaal niet nodig; tijdelijk mogen het er 12 zijn. Heeft u regelmatig meer dan 8 inhalaties per dag nodig, neem dan contact op met uw arts.

Bij COPD

Bij COPD is de combinatie volgens de productinformatie bedoeld voor volwassenen vanaf 18 jaar met een longfunctie (FEV1) na een luchtwegverwijder onder 70 procent van de voorspelde waarde, die ondanks luchtwegverwijders longaanvallen hebben gehad. De gebruikelijke dosering is tweemaal per dag 2 inhalaties van 200/6. Volgens Thuisarts is een ingeademde ontstekingsremmer bij COPD meestal niet nodig, wel bijvoorbeeld na twee of meer longaanvallen in een jaar of na een ziekenhuisopname door een longaanval.

Ingeademde corticosteroïden geven bij COPD een grotere kans op longontsteking; risicofactoren zijn onder meer roken, een hogere leeftijd, een laag BMI en ernstige COPD. Vertel het uw arts bij koorts of rillingen, meer of anders gekleurd slijm, of meer hoesten en moeilijker ademen.

Symbicort en andere inhalatoren met budesonide en formoterol

Behalve Symbicort staan in de Geneesmiddeleninformatiebank van het CBG meer inhalatoren met dezelfde twee stoffen, met verschillende apparaatjes. Alle hebben de status UR: uitsluitend recept.

Volgens de productinformatie komt 200/6 overeen met 160/4,5: 200/6 is de afgemeten dosis, 160/4,5 de dosis die uit het mondstuk komt. Zo hoort 400/12 bij 320/9; die hoogste sterkte is alleen bedoeld als onderhoud. Voor kinderen van 6 tot 11 jaar is er 100/6, uitsluitend als onderhoud; onder de 6 jaar wordt het middel niet aanbevolen.

Elk apparaatje werkt anders: wissel niet zelf van inhalator en laat de apotheek of de praktijkondersteuner de techniek uitleggen. Op inhalatorgebruik.nl staat per apparaatje een filmpje.

Zo inhaleert u met een poederinhalator

Volgens de bijsluiter van Symbicort Turbuhaler 200/6 gaat het zo. Een nieuwe Turbuhaler activeert u eenmalig door de rode draaigreep tweemaal zo ver mogelijk heen en terug te draaien. U proeft of voelt vrijwel niets, omdat de hoeveelheid poeder klein is. Bij een ander apparaat volgt u de eigen bijsluiter.

• Draai de beschermkap los en houd de inhalator rechtop, met de draaigreep onderaan.
• Draai de greep zo ver mogelijk heen en terug tot u een klik hoort; laad pas als u gaat inhaleren.
• Adem rustig uit, niet door het mondstuk.
• Neem het mondstuk tussen uw tanden zonder te bijten, sluit uw lippen en adem krachtig en diep in.
• Adem daarna rustig uit buiten het mondstuk; voor een volgende inhalatie laadt u opnieuw.
• Draai de kap terug; spoel na de onderhoudsdosis uw mond met water en spuug het uit.

Bijwerkingen

Trillen en hartkloppingen door formoterol komen het meest voor; volgens de productinformatie zijn ze mild en verdwijnen ze binnen enkele dagen. Vaak, bij minder dan 1 op de 10 gebruikers, zijn ook spruw (een schimmelinfectie in de mond), een licht pijnlijke keel, hoesten, een hese stem, hoofdpijn en bij COPD longontsteking.

Soms, bij minder dan 1 op de 100, gaat het om rusteloosheid, slecht slapen, duizeligheid, misselijkheid, een snelle hartslag, blauwe plekken, spierkrampen of wazig zien; zelden om uitslag, jeuk, plotselinge benauwdheid, te weinig kalium in het bloed of een onregelmatige hartslag. Langdurig hoge doses kunnen de botdichtheid, de ogen (staar, glaucoom), de groei bij kinderen en de bijnier beïnvloeden, volgens de bijsluiter veel minder vaak dan tabletten met corticosteroïden. Bijwerkingen kunt u melden bij het Nederlands Bijwerkingen Centrum Lareb.

Wanneer u snel hulp nodig heeft

Zwellen gezicht, lippen, tong of keel op, wordt slikken moeilijk of krijgt u galbulten met benauwdheid, stop dan volgens de bijsluiter met het middel en raadpleeg zo snel mogelijk een arts. Dat geldt ook bij plotseling piepen vlak na het inhaleren; gebruik dan uw aparte inhalator die verlichting geeft. Krijgt u in de loop van de behandeling meer last, ga dan door met de inhalator en neem contact op met uw arts. Bij astma noemt Thuisarts deze signalen:

• Bel 112 als iemand zo uitgeput is dat ademen bijna niet meer lukt, nauwelijks reageert of een blauwpaarse huid krijgt.
• Neem met spoed contact op met de huisarts of de huisartsen-spoedpost als u steeds benauwder wordt terwijl de medicijnen niet helpen, als een hele zin zeggen bijna niet lukt of als u heel snel ademt.
• Maak op een werkdag een afspraak als de klachten blijven, het inhaleren niet lukt, u vaker dan twee keer per week een luchtwegverwijder nodig heeft of 's nachts last heeft.

Wanneer extra voorzichtigheid nodig is

Symbicort Turbuhaler is volgens de productinformatie niet geschikt bij overgevoeligheid voor budesonide, formoterol of de hulpstof lactose, die kleine hoeveelheden melkeiwit bevat. U begint er volgens de productinformatie niet mee tijdens een longaanval of als de astma op dat moment snel verslechtert. Voorzichtigheid geldt bij een te snel werkende schildklier, een feochromocytoom, diabetes, een onbehandeld laag kaliumgehalte, een verlengd QT-interval en ernstige hart- en vaatziekten, zoals ischemische hartziekte, snelle hartritmestoornissen, ernstig hartfalen of ernstig verhoogde bloeddruk.

Gebruikte u eerder corticosteroïdtabletten, dan kan de bijnier enige tijd minder goed werken; de overstap gebeurt dan voorzichtig. Bij tuberculose of een schimmel- of virusinfectie van de luchtwegen beoordeelt de arts opnieuw of en in welke dosis het middel nodig is.

Over stoppen staat in de productinformatie: „Het wordt aanbevolen de dosering niet abrupt te staken, maar geleidelijk af te bouwen wanneer de behandeling wordt gestopt.” Thuisarts noemt bij COPD, voor een ingeademde ontstekingsremmer, „in 1 keer stoppen met de ontstekingsremmer” en schrijft erbij: „Stop niet met de luchtwegverwijder”. Deze inhalator bevat beide in één apparaatje: stop daarom niet zelf en verander de dosis niet, maar bespreek altijd eerst met uw arts of en hoe u stopt.

Wisselwerkingen

Vermeld al uw medicijnen in de vragenlijst, ook oogdruppels. De belangrijkste punten uit de productinformatie:

• Sterke remmers van het enzym CYP3A4, zoals ketoconazol, itraconazol, claritromycine en hiv-proteaseremmers, kunnen de hoeveelheid budesonide sterk verhogen; gelijktijdig gebruik wordt vermeden.
• Bètablokkers, ook in oogdruppels, kunnen het effect van formoterol verzwakken of remmen en worden alleen gecombineerd als het medisch noodzakelijk is. Een voorbeeld is metoprolol.
• Kinidine, disopyramide, procaïnamide, fenothiazines, terfenadine en tricyclische antidepressiva: meer kans op ritmestoornissen door een verlengd QT-interval.
• Xanthinederivaten, corticosteroïden en plaspillen kunnen samen met formoterol het kalium verlagen, wat bij digitalisglycosiden ritmestoornissen waarschijnlijker maakt.
• L-dopa, levothyroxine, oxytocine en alcohol kunnen het hart gevoeliger maken voor formoterol; MAO-remmers kunnen de bloeddruk sterk laten stijgen.
• Narcose met gehalogeneerde koolwaterstoffen geeft meer kans op ritmestoornissen; meld de inhalator vóór een operatie.

Een herhaalrecept voor deze inhalator laten beoordelen

Gebruikt u al een inhalator met budesonide en formoterol, dan kan via deze website een arts beoordelen of een herhaalrecept verantwoord is. Vermeld in de medische vragenlijst ook naam, sterkte en voorgeschreven gebruik van uw inhalator. Damian Wojno, arts ingeschreven in Polen (PWZ-nummer 3211301), beoordeelt uw antwoorden; vragen, bijvoorbeeld over longaanvallen, stelt hij schriftelijk in de chat van uw account, en daar stuurt u ook een medicatieoverzicht van uw apotheek als hij erom vraagt.

Verslechtert uw astma of COPD, of heeft u vaak meer dan 8 inhalaties per dag nodig, dan kan de arts u naar uw huisarts verwijzen in plaats van een recept op te stellen. Controles bij huisarts of longarts, ook van uw inhalatietechniek, blijven nodig. Is de uitkomst positief, dan ontvangt u het recept als pdf per e-mail. Of het medicijn wordt meegegeven, beslist de apotheker.

Wat kost het?

Of het medicijn wordt vergoed, hangt af van het medicijn en van uw zorgverzekering. Vraag het uw apotheek of zorgverzekeraar. U betaalt deze beoordeling zelf; wij declareren niet bij uw zorgverzekeraar. Wat de beoordeling kost, ziet u op de knop.