Simvastatine bij hoog cholesterol: spierklachten en wisselwerkingen

Hoe simvastatine werkt

Simvastatine is zelf niet werkzaam. In de lever wordt het omgezet in een actieve vorm die het enzym HMG-CoA-reductase remt; dat enzym zit aan het begin van de aanmaak van cholesterol. Volgens de productinformatie daalt daardoor vooral het LDL-cholesterol, dalen ook de triglyceriden en stijgt het HDL-cholesterol matig. Stopt u met het middel, dan kan het cholesterol weer stijgen.

Voor wie simvastatine bedoeld is

De productinformatie van Zocor, het oorspronkelijke merk, noemt drie toepassingen, steeds als aanvulling op andere maatregelen, zoals een dieet of de aanpak van andere risicofactoren. Voor uw eigen product geldt de bijsluiter in het doosje. Meer over cholesterol, streefwaarden en de verschillende middelen leest u op de pagina over cholesterol.

• Een verhoogd cholesterol (primaire hypercholesterolemie) of een gemengde verhoging van cholesterol en triglyceriden, als dieet, beweging en afvallen onvoldoende helpen.
• Erfelijk zeer hoog cholesterol in de homozygote vorm, naast andere cholesterolverlagende behandelingen zoals LDL-aferese.
• Minder kans op overlijden en ziekte door hart- en vaatziekten bij mensen met aderverkalking die al klachten heeft gegeven of met diabetes, ook als hun cholesterol normaal is.

Sterktes en dosering

Simvastatine bestaat als filmomhulde tablet in sterktes van 5 tot 80 mg, en daarnaast in combinatietabletten met ezetimib of fenofibraat. Alle producten met simvastatine hebben de afleverstatus UR (uitsluitend recept).

De arts kiest de dosis op basis van uw risico en uw streefwaarde en past die zo nodig aan met tussenpozen van minstens vier weken, tot hoogstens 80 mg per dag. Die hoogste dosis is volgens de productinformatie alleen bedoeld bij een ernstig verhoogd cholesterol met een hoog risico op hart- en vaatcomplicaties, als lagere doses de streefwaarde niet halen. Bij een ernstig verminderde nierfunctie worden doses boven 10 mg per dag zorgvuldig overwogen; bij ouderen is aanpassing niet nodig. De tabel geeft de gebruikelijke doses uit de productinformatie van het oorspronkelijke merk.

Inname: één tablet in de avond

Volgens de productinformatie neemt u simvastatine als één dosis per dag in de avond. Met of zonder eten maakt voor de opname geen verschil. Thuisarts adviseert cholesterolmedicijnen na het avondeten of voor het slapengaan te slikken. Gebruikt u ook een galzuurbindend middel, neem simvastatine dan minstens 2 uur daarvoor of 4 uur daarna in.

Bent u een tablet vergeten, neem dan de volgende dag op het gewone tijdstip de normale hoeveelheid, zonder in te halen. Stop niet op eigen initiatief, maar overleg eerst met uw arts of apotheker.

Spierpijn en spierzwakte

Volgens de productinformatie kan simvastatine myopathie veroorzaken: spierpijn, gevoeligheid of zwakte met een sterk verhoogd spierenzym (CK) in het bloed. In zeldzame gevallen ontstaat rabdomyolyse, afbraak van spierweefsel die de nieren kan beschadigen. Het risico hangt af van de dosis: in een database van ruim 41.000 met Zocor behandelde patiënten kwam myopathie voor bij ongeveer 0,03 procent op 20 mg, 0,08 procent op 40 mg en 0,61 procent op 80 mg per dag.

Meld onverklaarde spierpijn, gevoeligheid, zwakte of krampen direct aan uw arts. Die laat dan het CK meten. Is dat zonder zware inspanning meer dan vijf keer zo hoog als de bovengrens, dan wordt simvastatine gestopt; bij ernstige klachten wordt stoppen ook bij een lagere waarde overwogen. Zeer zelden is gemeld dat spierzwakte aanhoudt, ook na het stoppen. Volgens de productinformatie is de kans op spierproblemen groter bij de volgende groepen; bij de eerste vier wordt het CK vóór de start gemeten:

• mensen van 65 jaar of ouder en vrouwen;
• mensen met een verminderde nierfunctie of een onbehandelde trage schildklier;
• mensen met een erfelijke spierziekte bij zichzelf of in de familie, of met eerdere spierklachten door een statine of fibraat;
• mensen die veel alcohol drinken;
• mensen van Chinese afkomst: op 40 mg kwam myopathie bij hen voor bij 0,24 procent, tegen 0,05 procent bij mensen van andere afkomst; bij Aziatische patiënten kiest de arts de laagst benodigde dosis.

Andere bijwerkingen

Volgens Thuisarts hebben de meeste mensen geen last van cholesterolverlagers; sommigen krijgen buikpijn, misselijkheid, diarree of verstopping, hoofdpijn, spierpijn, stijve spieren of spierkrampen. Volgens de productinformatie kunnen statines de bloedsuiker verhogen, zodat iemand met een verhoogd risico diabetes kan krijgen; dat risico weegt volgens dezelfde productinformatie minder zwaar dan de daling van het risico op hart- en vaatziekten, en de arts controleert dan uw bloedsuiker. In de bijsluiter van Zocor staan verder:

• Zelden (bij minder dan 1 op de 1000): bloedarmoede, gevoelloosheid of zwakte in armen en benen, hoofdpijn, tintelingen, duizeligheid, wazig zien, maag- en darmklachten, uitslag, jeuk, haaruitval en zwakte; ook leverontsteking, ontsteking van de alvleesklier en overgevoeligheidsreacties zoals angio-oedeem.
• Zeer zelden (bij minder dan 1 op de 10.000): een ernstige allergische reactie (anafylaxie), leverfalen, lichenoïde huiduitslag of zweertjes in de mond, een spierscheuring, borstvergroting bij mannen, slecht slapen en een slecht geheugen.
• Frequentie niet bekend: erectieproblemen, depressie, een longontsteking met aanhoudende hoest of kortademigheid, peesproblemen en myasthenie, een ziekte met spierzwakte.

Medicijnen die niet samengaan met simvastatine

Simvastatine wordt afgebroken door het leverenzym CYP3A4. Middelen die dat enzym sterk remmen, laten de hoeveelheid simvastatine in het bloed flink stijgen; itraconazol verhoogde de blootstelling aan de actieve vorm meer dan tienvoudig. Daarmee neemt de kans op spierschade toe. De productinformatie onderscheidt:

• Niet samen gebruiken: itraconazol, ketoconazol, posaconazol en voriconazol (tegen schimmels), erytromycine, claritromycine en telitromycine (antibiotica), hiv-proteaseremmers zoals nelfinavir, middelen met cobicistat, boceprevir, telaprevir, nefazodon, gemfibrozil, ciclosporine en danazol.
• Fusidinezuur via de mond of als injectie: simvastatine stoppen tijdens die behandeling en pas zeven dagen na de laatste dosis weer beginnen.
• Een maximale dosis simvastatine bij amiodaron, amlodipine, verapamil, diltiazem en middelen met elbasvir of grazoprevir (20 mg), bij lomitapide voor homozygote familiaire hypercholesterolemie (40 mg) en bij andere fibraten dan fenofibraat (10 mg).
• Voorzichtigheid bij fluconazol en colchicine (zeker bij een verminderde nierfunctie); bij daptomycine wordt tijdelijk stoppen met simvastatine overwogen. Met ticagrelor worden doses boven 40 mg afgeraden; palbociclib wordt niet aanbevolen en ribociclib moet worden vermeden.
• Coumarine-antistollingsmiddelen: de INR kan stijgen, dus bij de start of een wijziging van simvastatine wordt de stolling vaker gecontroleerd.
• Rifampicine kan de werking van simvastatine sterk verminderen.

Grapefruitsap en alcohol

Grapefruitsap remt hetzelfde enzym. Volgens de productinformatie verhoogde meer dan een liter grapefruitsap per dag de blootstelling aan de actieve vorm van simvastatine zevenvoudig, en een glas van 240 ml 's ochtends gaf bij inname van simvastatine 's avonds nog een verhoging met een factor 1,9. Vermijd grapefruitsap daarom tijdens het gebruik; Thuisarts raadt ook aan geen grapefruits te eten. Veel alcohol drinken vergroot de kans op spierproblemen, en de productinformatie vraagt terughoudendheid bij mensen die grote hoeveelheden alcohol gebruiken. Vertel uw arts eerlijk hoeveel u drinkt.

Wanneer simvastatine niet mag

Volgens de productinformatie mag u simvastatine niet gebruiken bij overgevoeligheid voor de werkzame stof of een hulpstof, bij een actieve leverziekte of een onverklaarde, aanhoudend verhoogde leverwaarde in het bloed, tijdens zwangerschap en borstvoeding, en samen met de middelen die hierboven als niet te combineren staan.

Wilt u zwanger worden of blijkt u zwanger, overleg dan met uw arts: de behandeling wordt voor de duur van de zwangerschap gestopt. Meisjes die simvastatine gebruiken, krijgen advies over passende anticonceptie. Heeft u myasthenie of heeft u die gehad, vertel dat dan, want statines kunnen die aandoening uitlokken of verergeren. Zocor-tabletten bevatten lactose.

Controles bij gebruik

Voor de start wordt de leverfunctie gecontroleerd en daarna opnieuw als daar aanleiding voor is; bij 80 mg gebeurt dat vaker. Thuisarts adviseert het cholesterol na drie maanden opnieuw te laten meten, en opnieuw drie maanden na elke wijziging van de medicijnen. Is het cholesterol goed, dan hoeft het daarna niet meer te worden gemeten. Eens per jaar bespreekt u met de huisarts of praktijkondersteuner uw risico op hart- en vaatziekten.

Wanneer u een arts nodig heeft

Stop met simvastatine en neem meteen contact op met een arts of ga naar de spoedeisende hulp bij ernstige spierpijn, spierzwakte of krampen, bij een zwelling van gezicht, tong of keel, bij een gele huid of gele ogen met jeuk, donkere urine of lichte ontlasting en bij hevige buikpijn. Neem contact op met uw arts bij aanhoudende hoest of kortademigheid, eventueel met koorts. Bel 112 bij een ernstige allergische reactie met benauwdheid of duizeligheid.

Een herhaalrecept voor simvastatine aanvragen

Gebruikt u simvastatine al, dan kunt u via deze website een herhaalrecept laten beoordelen. In de medische vragenlijst vermeldt u ook welke andere medicijnen u gebruikt; bij simvastatine is dat extra belangrijk vanwege de wisselwerkingen. De beoordeling doet Damian Wojno, arts ingeschreven in Polen (PWZ-nummer 3211301). Heeft de arts vragen, dan stelt hij die schriftelijk in de chat in uw account, waar u op verzoek ook een medicatieoverzicht of recente uitslagen van cholesterol en leverwaarden kunt sturen.

De arts kan afzien van een recept of u naar uw huisarts verwijzen, bijvoorbeeld bij onverklaarde spierklachten, een zwangerschapswens of een nieuw medicijn dat niet met simvastatine samengaat. U ontvangt het recept als pdf per e-mail. Of het medicijn wordt meegegeven, beslist de apotheker.

Wat kost het?

U betaalt deze beoordeling zelf; wij declareren niet bij uw zorgverzekeraar. Het bedrag ziet u bij de knop om de aanvraag te starten. De tabletten zelf krijgt u bij de apotheek. Of het medicijn wordt vergoed, hangt af van het medicijn en van uw zorgverzekering. Vraag het uw apotheek of zorgverzekeraar.